بازی با تخیل و امکانات است که در حین تعامل با عقاید افراد و محیط منجر به ارتباطات و نتایج جدید و معنادار میشود.خلاقیت شکل کنترل شده یا محدود شده ای از تخیل است.خلاقیت ممکن است خلق یک نقاشی یک لباس یک قطعه موسیقی یا پختن یک غذای جدید باشد. بواسطه خلاقیت شخص میتواند ته پیشرفتهای انسانی خود بیافزاید.مطالعات روانشناسان درباره خلاقیت نشان داده است که خلاقیت نیز همانند سایر جنته های انسانی از الگویی پیروی میکند.به نظر آنها خلاقیت در اوایل زندگی و ابتدا در بازی کودک ظاهر میشود وبتدریج در جنبه های دیگر زندگی از قبیل کار مدرسه فعالیتهای تفریحی و مشاغل تجتی میکند.ابتکارات یا تولیدات خلاق در طول سالهای 30 و40 به اوج میرسد.

شیوه افزایش خلاقیت در کودکان

آموزش به کودک باید طوری باشد که او را بطرف پرسشهای تازه هدایت کند.

حس کنجکاوی در کودکان را پرورش دهید.

از مراقبتها ودخالتهای بیش از حد درزندگی کودکان اجتناب کنید.یکی از ویژگیهای انسان خلاق این است که تواناییش را خودش به کار می اندازد.

به عقاید جدید و تازه کودکان احترام بگذارید.

از کودکان بخواهید که اشیاء و امور نیمه تمام را تکمیل کنند.

اجازه دهید اشیاء را از نزدیک لمس کنند.مشاهده همراه با لمس اشیاء آنها را در بازیهای خیالی اختراعات وپاسخگویی به آزمونهای خلاقیت یاری میدهد.

از خرید کالاهای تکراری و یکسان اجتناب کنید.

در مورد کاربردهای مختلف یک وسیله خاص از کودکان سوال کنید.

عوامل تسریع کننده در رشد خلاقیت

وقت : کودکان برای خلاق شدن وقت زیادی لازم دارند تا با افکار و مفاهیم درگیر شوند و با آنها بازی کنند و   آنها را به اشکال نو و ابتکاری درآورند .

ترغیب و تشویق : کودکان برای خلاقیت و خلاق بار آمدن به تشویق و ترغیب نیاز دارند و انتقاد مانع خلاقیت ایشان می شود .

مواد : بدیهی است وجود مواد گوناگون مثلا کاغذ ، خمیر و ... برای تحریک خلاقیت در کودکان ضرورت دارد .

محیط محرک : محیط خانه و مدرسه باید با تشویق و راهنمایی کودکان در کاربرد مواد و اشیا ، خلاقیت ایشان را برانگیزد .

روابط غیر انحصاری والدین کودک : والدینی که نه حامی افراطی و نه انحصارگر افراطی فرزند خود هستند ، طبعا او را به استقلال و اتکا به خویش تشویق خواهند کرد و این دو تاثیر بیشتری در خلاقیت دارند .

روش های پرورش کودک : روش آزاد منشانه و آسان گیر در پرورش کودکان در خانه و مدرسه خلاقیت را تسریع می کند ، در صورتی که سختگیری از آن جلوگیری می کند .

فرصت کسب معلومات : خلاقیت در خلا انجام نمی گیرد ، بلکه مستلزم کسب معلومات است که زیر بنای خلاقیت بشمار می رود .   

ویژگی های شخصیتی کودک خلاق :

-         کودک خلاق باهوش است و با استدلال متقاعد می شود .

-         کودک خلاق ذهنی حساس دارد و ابعاد جدیدی را می بیند و مبتکر و کنجکاو است .

-         کودک خلاق در تفکر و قضاوتش استقلال رای دارد و تفکر او بیشتر واگرا است .

-         کودک خلاق قدرت تخیل و حلت شک گرایی دارد .

-         کودک خلاق اهل ریسک با خطر کردن است .

-         کودک خلاق اعتماد به نفس دارد و به طور خودجوش رفتار می کند .

-         کودک خلاق در تجزیه و تحلیل کردن مطالب و خلاصه کردن آن ها مهارت دارد .

-         کودک خلاق در کشف روابط جدید دوباره سازی و سازمان دهی مجدد مهارت دارد .

-         کودک خلاق شجاع ، قالب شکن و عادت شکن است .

-         کودک خلاق ذهنی باز و تفکری انتقادی دارد و می پرسد چرا؟  برای چه ؟ چطور ؟

روش های آموزش و تقویت خلاقیت :

1-   بارش مغزی :

  بارش فکری ، تحریک ذهنی یا طوفان ذهنی است . در این روش که به طور گروهی اجرا می شود ،  موضوع یا مساله ای مطرح می شود و افراد به طور آزادانه به بیان افکار و راه حل های خود می پردازد .

2-   فهرست کردن ویژگی ها :

  در این روش موضوعی مطرح می شود و از افراد می خواهند که ویژگی های آن موضوع یا شیئ را از جنبه های گوناگون فهرست کنند .

3-   وارونه سازی :

  در این روش نقش ها و مسئولیت ها را معکوس می کنند . برای مثال جای پدرات و مادران را با فرزندان      یا جای معلمان را با دانش آموزان عوض می کنند و درباره ی انتظارهای آن ها بحث و گفتگو می شود .

4-   تغییر دادن نظم و ترتیب :

      در اکثر امور عادت شده توالی و تسلسلی خاص رعایت می شود در این روش نظم و ترتیب متداول به هم می خورد و از جهت مخالف یا جهت دیگری به امور نگریسته می شود .

5-   روانی کلام

6-   روانی ایده :

      از کودک یا دانش آموز خواسته می شود اسامی چیزهایی را که متعلق به یک طبقه یا گروه اند نام ببرد مانند مایعاتی که می سوزند : نفت – گازوئیل – بنزین و الکل

7-   روانی تداعی :

  از دانش آموز یا کودک خواسته می شود کلمات هم معنی و مترادف فهرست کند .

8-   روانی بیان :

  از کودک یا دانش آموز خواسته می شود با چند کلمه یک جمله بسازد . یا با دادن حرف های اول چند کلمه یک جمله بسازد .

9-   فهرست کردن کاربردهای غیر معمول یک شئ خاص :

  یک شئ خاص نام برده می شود و از کودک یا دانش آموز خواسته می شود کاربردها و فواید غیر معمول و غیر رایج آن را فهرست کند . مانند روزنامه << برای خواندن – برای آتش زدن – برای بسته بندی کردن و .... >>

10-فهرست کردن پیامد های گوناگون یک رفتار یا رویداد :

  یک رفتار یا یک رویداد نام برده شده ، از کودک یا دانش آموز خواسته می شود که پیامدهای فرضی گوناگون آن را بنویسد یا بگوید ، مانند : چه خواهد شد اگر مردم نخوابند ؟ بیشتر کار می کنند – ساعت زنگ دار لازم نیست و ...

سخنی با والدین  

1-    به فرزندتان کمک کنید هنگام روبرو شدن با یک مسئله خود را به یک راه حل محدود نکند و سعی کند راه های متعدد برای حل یک مسئله بیابد .

2-    با توجه به این گفته ی برونر روانشناس تربیتی که << محصول یادگیری مهم نیست ، فرایند یادگیری مهم است >> سعی کنید فرایند یادگیری فرزندتان را بررسی و به او کمک کنید تا جهت ها ، جنبه ها واره های گوناگون را وارسی نماید .

3-    به فرزندانتان یاد بدهید که اشتباه کردن مهم نیست بلکه بررسی و شناخت اشتباه مهم است . بنابراین به او کمک کنید تا علل اشتباهات خود را در امتحانات بررسی کند .

4-    به فرزندتان کمک کنید تا در مورد موضوعات درسی به شکل های گوناگون سئوال های گوناگون طراحی کند .

5-    هیچگاه از سوال های کودک خسته نشوید و سوال های عجیب و غریب را نادیده نگیرید به دنبال علت طرح آنها باشید .

6-    زمانی که فرزندتان در ظاهر سوالی نامربوط می پرسد ، بگویید سوال خوبی است و بیا تا با هم فکر کنیم و پاسخ آن را بیابیم . از او بپرسیم چطور شد که این سوال به ذهنت رسید ؟

7-    از قصه گویی ، نمایش خلاق ، بازی و نقاشی برای بروز و ظهور خلاقیت آن ها استفاده کنید .

8-    هر چه بیشتر امکان تجربه کردن و تعامل با محیط را برای فرزندتان فراهم کنید .

9-    با افراد خلاق در تماس باشید و زندگی نامه ی افراد خلاق را مطالعه کنید .

10-سعی کنید فرزندتان ارتباط مسایل درسی را با واقعیت های زندگی درک کند .